Wij zijn verhalenvertellers!
We vertellen verhalen over onszelf: waar we vandaan komen, wie we zijn, wat we willen, wat we mooi vinden en waar we bang voor zijn.
En we vertellen verhalen over de wereld: hoe zij eruitziet, hoe zij zich ontwikkelt, wie onze medemensen zijn, wat er gebeurt en waar het zich naartoe beweegt.
Het web van betekenis
Eindeloos veel verhalen, geweven tot een web. Jouw web. Ontstaan gedurende je leven, gevormd door je omstandigheden en verbonden met al die andere webben om je heen.
Die verhalen geven betekenis aan alles wat we waarnemen: voorwerpen, processen, emoties, sensaties. Aan alles.
Wanneer we iets tegenkomen dat we niet kennen, willen we het eerst begrijpen. Wat is dit? Is het veilig of onveilig? Wat betekent het voor mij? Doet het ertoe? Sluit het aan bij wat ik al ken?
Pas wanneer we ervan overtuigd zijn dat iets onbelangrijk en ongevaarlijk is, laten we het los. We schenken er geen aandacht meer aan. Het verdwijnt uit ons verhaal.
Aandacht vormt het verhaal
Maar datgene wat we wél belangrijk, aantrekkelijk of juist bedreigend vinden, krijgt onze aandacht. Het krijgt betekenis voor ons en van ons. We weven het in ons verhaal: dit is het, dit vind ik ervan, dit wil ik ermee.
En dat kunnen we uitstekend. We vinden het ook geen probleem om hier en daar iets van de waarneming aan te passen of over het hoofd te zien, zolang het maar past binnen de verhalen die we al kennen.
Waarom we niet zonder verhalen kunnen
Zonder verhalen zijn we stuurloos en onwetend. En dat voelt bedreigend. Dat klinkt misschien overdreven, maar dat is het niet. Mensen die hun vermogen verliezen om ervaringen in te bedden in een samenhangend verhaal - bijvoorbeeld bij dementie, hersenbeschadiging of psychose - raken gedesoriënteerd, verward en angstig.
De schoonheid van verhalen
Verhalen zijn dus belangrijk.
Maar ze zijn ook mooi. Ontzettend mooi.
Verhalen kunnen ontroeren, ons in beweging brengen, ons verbinden, ons inzicht en vertrouwen geven, ons hoop geven.
Ze zijn een manifestatie van het mens-zijn, in al zijn wanhoop, angst, geluk en liefde. In verhalen herkennen we onszelf. En die herkenning kan ons diep raken.
Maar het zijn 'maar' verhalen
Dat is de ene kant van verhalen.
De andere kant is dat ze ‘maar’ verhalen zijn. Ze zijn niet de realiteit zelf. Toch doen we vaak alsof ze dat wel zijn. Wanneer we ons afvragen hoe zie ik eruit? of hoe gaat het met mij?, vertellen we onszelf een verhaal dat we al kennen. Een vertrouwd verhaal, zorgvuldig opgebouwd gedurende ons leven.
Die verhalen zijn ook beperkend. Ze laten weinig ruimte voor iets nieuws.
Als je overtuigd bent dat je uiterlijk tekortschiet, is het lastig om een ander beeld toe te laten. Als je jarenlang het verhaal hebt geloofd dat mensen jouw ideeën altijd interessant vinden, dan komen signalen die het tegendeel suggereren nauwelijks binnen.
Je verhaal is een filter dat twee kanten op werkt.
Het laat dat binnen wat erbij past.
En het laat dat naar buiten wat ermee strookt.
Verhalen zijn je houvast en verhalen houden je vast. Ze houden je vast in het beeld dat je hebt van jezelf, van de ander en van de wereld. Ze conditioneren ons. Ze vormen ons tot wie we zijn.
Verhaal en realiteit
De realiteit zelf is echter geen verhaal.
De realiteit is datgene wat zich precies hier manifesteert, vóórdat er betekenis aan wordt gegeven. Het zien van deze woorden. Het voelen van een inademing. De sensatie van zitten. Het horen van een geluid.
Die realiteit is rijker dan welk verhaal dan ook.
Ik kan je een heel verhaal vertellen over angst. Maar het voelen van angst is van een andere orde. Het ervaren van een zonsondergang is van een andere orde dan het verhaal erover. Verliefdheid ervaren is van een volstrekt andere orde dan verliefdheid zien in een serie of film.
Verhalen bestaan uit woorden en beelden die gevoelens oproepen.
De realiteit die niet in woorden wordt gevangen, strekt zich uit in eindeloosheid. Zonder begin. Zonder einde. Zonder vaste vorm. Eén voortdurende stroom van waarnemen.
Als verhalenverteller leven we in dualiteit. We onderscheiden mooi van lelijk, licht van donker, dichtbij van ver weg, belangrijk van onbelangrijk. Alles verhoudt zich tot iets anders. Niets staat volledig op zichzelf. Ook wij niet.
De verhalenverteller.
De realiteit.
Geboren uit openheid: jij Vrije Vogel!
Ik wil je een verhaal vertellen over die twee. Over wat ze met elkaar gemeen hebben ook al lijken ze in niets op elkaar.
Elke verhalenverteller wordt geboren ín de realiteit en ervaart die realiteit.
Die realiteit is open, altijd nieuw, ongeconditioneerd, stromend.
Zij openbaart zich.
Open baart.
Zij baart leven uit openheid, uit leegte.
De verhalenverteller staat niet los van die realiteit, maar is een manifestatie ervan. Iets dat verschijnt en weer verdwijnt. Verhalen verdwijnen. In de loop van de geschiedenis. Wanneer je sterft. Wanneer je slaapt. Wanneer je stil bent. Wanneer je vergeet.
Wanneer het verhaal uitdooft, wordt iets puurs zichtbaar. Iets spontaans. Iets subtiels maar essentieels.
Je ware aard.
Je Vrije Vogel-aard.
Vrij van conditioneringen.
Vrij van betekenis.
Vrij van herinnering, verwachting en oordeel.
Vrij.
En in die vrijheid - die jij bent - verschijn jij als verhalenverteller. Vrij om te vertellen. Vrij om te genieten of te gruwelen van elk verhaal dat op je pad komt. Vrij om je eigen verhaal te manifesteren.
Maar vergeet niet: het is maar een verhaal.
En jij?
Jij bent die Vrije Vogel.